Vi phạm bản quyền phần mềm ở Việt Nam: đâu là gốc rễ?

(hitech) Nhân đọc bài báo “Không thể chỉ sống với tiếng vỗ tay” của Justin Murta đăng trên báo Tuổi Trẻ cách đây không lâu, tôi đã cố gắng nhớ lại những gì mình đã trải qua trong thời gian gần 20 năm sử dụng máy tính và cách mình đã sống, đã trân trọng mộ
Bài viết này được viết nhằm chia sẻ góc nhìn của tôi về một phần của vấn đề cũ rích, bản quyền phần mềm. Tại sao chúng ta lại sử dụng phần mềm không có bản quyền?

Trong bài viết, tôi sử dụng thuật ngữ phần mềm có bản quyền với ý nghĩa ám chỉ phần mềm phải trả phí để được sử dụng, theo quan niệm của phần đông mọi người. Thực tế, các bạn nên phân biệt chuyện có bản quyền và không bản quyền, miễn phí và phải trả phí. Hầu hết các phần mềm đều do người (đơn vị) tạo ra nó giữ bản quyền, nhưng không phải phần mềm nào cũng miễn phí. Ngoài ra, khái niệm (free software thường được hiểu là phần mềm miễn phí cũng rất sai lầm, free ở đây được hiểu theo ý nghĩa là tự do (sử dụng) chứ không phải miễn phí, mặc dù hầu hết những free software đều miễn phí. Cũng như quan niệm phần mềm mã nguồn mở là phần mềm miễn phí rất sai lầm, mã nguồn mở là chỉ cách phát triển phần mềm, miễn phí hay không là nói tới khía cạnh thương mại, không liên quan gì tới nhau cả.


Hệ thống các giấy phép phần mềm khá phức tạp, chúng ta không cần tìm hiểu sâu qúa làm gì, nhưng nếu các bạn muốn rèn cho mình một ý thức sử dụng máy tính văn minh, rất nên để ý tới chuyện chúng ta đang dùng cái gì, quyền lợi (và trách nhiệm) của chúng ta đến đâu thông qua các giấy phép kèm theo.


Lấy lý do ra thì rất nhiều, có nhiều người thậm chí còn không biết rằng dùng phần mềm là phải trả tiền, nhiều người khác dùng phần mềm phải trả tiền nhưng nhất định không chịu trả đã trở thành thói quen… tuy nhiên, bài viết này chỉ đề cập tới một số những quan điểm tương đối sai lầm về việc vi phạm bản quyền phần mềm, để giúp chúng ta hiểu rõ được lý do thực sự của việc tại sao chúng ta vẫn cứ dùng phần mềm mà không trả tiền.

 


 

Chúng ta không có tiền mua

Phần lớn mọi người nếu được hỏi câu hỏi trên sẽ không suy nghĩ mà trả lời ngay rằng họ không có tiền mua. Một câu trả lời không thể dễ dàng hơn và rất dễ thông cảm, thế nhưng nếu xoay lại vấn đề một chút, nếu có tiền liệu bạn có mua phần mềm có bản quyền đàng hoàng không? Câu trả lời trong phần rất lớn các khả năng là không, hoặc đơn giản hơn nữa là chúng ta sẽ cho rằng tiền đấy để làm việc khác, dư đâu mà mua.


Vậy tạm tóm gọn lại là chúng ta thích phương án không mất tiền chứ không hẳn là vì chúng ta không có tiền, nếu phải có để dùng mà không thể dùng miễn phí thì chắc chắn nhiều người trong số chúng ta cũng phải bấm bụng mà mua thôi chứ biết sao giờ.

Thế là một câu hỏi mới lại nảy sinh, chúng ta có cần phải dùng những phần mềm phải trả tiền hay không?


Chúng ta cần phải dùng những phần mềm đó

Hãy tạm lấy một vài ví dụ dễ thuyết phục nhất, hệ điều hành, máy tính mà không có hệ điều hành thì làm sao mà chạy phải không? Vậy nên chúng ta đều có thể đồng ý rằng chúng ta cần một hệ điều hành đàng hoàng, nhưng chúng ta không muốn bỏ tiền ra, thế là chúng ta ăn cắp, đúng quá rồi còn gì.


Đáng buồn cười là phần lớn chúng ta lại không cần phải dùng hệ điều hành có bản quyền, hay nói đúng hơn là hệ điều hành phải trả tiền, những hệ điều hành dùng tự do không mất tiền rất nhiều và một vài trong số chúng lại rất tốt. Ví dụ như Ubuntu, dựa trên nền Debian Linux.


Tôi sử dụng song song cả Windows 7 Professional với Ubuntu 10.10 và khẳng định rằng Ubuntu hoàn toàn đáp ứng được những nhu cầu sử dụng của tôi, bài viết này được viết với OpenOffice Writer và nếu có tệ hơn hoặc hay hơn những bài viết trước đây tôi đã từng viết thì cũng là vì tôi hút thuốc nhiều quá hay đang bị đau bụng mà toilet bị kẹt, chứ chẳng phải vì OpenOffice thiếu những tính năng tối cần thiết để viết bài.

Vậy là một câu hỏi nữa lại được đặt ra, liệu có phải phần mềm có bản quyền thì tốt hơn những phần mềm miễn phí tương đương?

 

Phần mềm có bản quyền thì tốt hơn phần mềm miễn phí?

Tất nhiên là không, chúng ta đều thấy đây là một quan niệm sai lầm thông qua ví dụ về trình duyệt bên trên. Tuy vậy nếu cứ theo cái đà này mà suy diễn nó ra thành cứ phần mềm miễn phí là tốt thì đúng là vớ vẩn, vớ vẩn y hệt như làn sóng “phần mềm mã nguồn mở là sự lựa chọn cho tương lai” um sùm mấy năm trước trên khắp các cộng đồng mạng rồi lặn mất tăm (đặc điểm của cái người ta hay gọi là “chạy theo phong trào”)


Điều tôi muốn nói ở đây là phần mềm cũng chỉ là một công cụ, nó chỉ tốt khi người ta biết dùng nó, nó có quá nhiều tác dụng mà người ta không bao giờ dùng đến, hoặc không biết dùng thì cũng chưa hẳn là hay mà nó có quá ít các chức năng nhưng đều là chức năng hữu ích và đầy đủ, hoạt động tốt, dễ dùng… đương nhiên không phải là dở. Và đương nhiên chi phí phải bỏ ra để được sử dụng cũng không phải là thước đo xác đáng để đánh giá một phần mềm tốt hay không, nó phản ánh chính xác mô hình kinh doanh của người (hay đơn vị) sản xuất ra phần mềm đó thì đúng hơn.

 



Vậy lý do cụ thể là tại sao và đâu là gốc rễ của vấn đề?

Bài viết này đến đây vẫn có thể nói là “chưa đâu vào với đâu” cả, nhưng bạn chớ vội vàng, hãy dành 15′ nhìn lại máy tính của mình xem có bao nhiêu phần mềm bạn đang dùng “chùa”, bao nhiêu lần bạn tải một phần mềm nào đó về chỉ để mà có, bao nhiêu lần bạn chọn một trong vài phần mềm “giông giống nhau” chỉ vì nó có giá đắt hơn… và chúng ta sẽ tiếp tục câu chuyện từ gốc rễ của vấn đề.


Đây có lẽ là bài viết mà có phần mở đầu dài dòng nhất từ trước tới giờ tôi từng viết, từ đầu bài tới giờ tôi chỉ phản bác lại những quan điểm thường gặp khi nhắc đến vấn đề tại sao chúng ta lại “ăn cắp” phần mềm, và nếu các bạn đồng ý với tôi thì các quan điểm đó hầu hết là tương đối sai lầm. Nhưng lý do cụ thể là tại sao và gốc rễ của vấn đề ở chỗ nào thì xin hẹn các bạn vào phần tiếp theo của bài viết.


Bấm để theo dõi bình luận về bài viết này trên Facebook của bạn.

Tags

Vi phạm bản quyền phần mềm ở Việt Nam: đâu là gốc rễ?, hitech, san pham cong nghe, tin công nghệ, phầm mền

Bấm Like và kết bạn với Kênh tuyển sinh trên Facebook để nhận thông tin tuyển sinh nhanh nhất.

5 smartphone đáng chú ý có giá rẻ dưới 3 triệu

Với mức giá dưới 3 triệu đồng bạn vẫn có thể sở hữu được những chiếc smartphone chất lượng với tính năng chụp ảnh, lướt web và thời lượng pin cực tốt như: Lumia 530, HTC Desire hay Samsung Galaxy V.

 
Chương trình đào tạo Kỹ năng cho sinh viên
Danh sách top ngành và học bổng du học Singapore 2016HOT - Danh sách top ngành và học bổng du học Singapore 2016
Chúng tôi chọn du học Singapore cùng trường ERCHOT - Chúng tôi chọn du học Singapore cùng trường ERC
Đảm bảo vị trí của bạn tại Trường Đại học Quốc tếHOT - Đảm bảo vị trí của bạn tại Trường Đại học Quốc tế
Bùng nổ Du học Canada Visa CES 2016 chương trình Cao đẳngHOT - Bùng nổ Du học Canada Visa CES 2016 chương trình Cao đẳng