Lệch pha trong giáo dục hướng nghiệp và chọn nghề

Nhận thức lệch lạc và thiếu định hướng về nghề nghiệp đang là thực trạng đáng cảnh báo trong giới trẻ hiện nay. Để triển khai đồng bộ và có hiệu quả công tác giải quyết việc làm cho thanh niên, trước hết, các cấp, các ngành cần phải...

“Lệch pha” trong giáo dục hướng nghiệp

Học đại học để trở thành kỹ sư, bác sỹ hay cử nhân. Đó là niềm mơ ước của đa số học sinh và là mong mỏi của các bậc phụ huynh. Bằng mọi cách, bằng mọi giá phải cho con học đại học, bởi quan niệm có tấm bằng đại học sẽ kiếm được một công việc ổn định để tạo dựng cuộc sống.

Thế nhưng, thực tế lại hoàn toàn trái ngược. Rất nhiều sinh viên ra trường, cầm tấm bằng đại học (ĐH) nhưng chật vật xin việc, không ít người “lực bất tòng tâm” đành phải rẽ ngang làm những công việc chẳng liên quan đến bằng cấp.

Những câu chuyện thực tế

Gia đình ông Đậu Văn Cương (xóm Xuân Cảnh, Nghi Xuân, Nghi Lộc, Nghệ An) có 5 người con thì có 4 con học ĐH. Đối với gia đình giáo dân này, cuộc sống phụ thuộc vào nghề buông chài thả lưới nên rất bấp bênh. Với suy nghĩ “hi sinh đời bố, củng cố đời con”, hai vợ chồng nai lưng ra làm để nuôi con ăn học. Cuộc sống khó khăn, những năm tháng nuôi một lúc 3 con học ĐH và 2 đứa học phổ thông, nhiều lúc ông Cương tưởng như không vượt qua được.

Nhưng đến năm 2004, con trai đầu tốt nghiệp ra trường, làm hàng chục bộ hồ sơ gửi khắp nơi nhưng chờ mãi vẫn không thấy nơi nào gọi đi làm. “Gửi hồ sơ đi rồi thấp thỏm đợi chờ. Chờ mãi, 2 năm sau thì từ bỏ hi vọng, sau đó nó đi xuất khẩu lao động”, ông Cương cho biết. Hoàn cảnh của cậu em thứ hai cũng giống với anh trai. Tốt nghiệp ĐH Giao thông Vận tải, không tìm được việc làm đành “nối gót” anh xuất khẩu lao động sang Hàn Quốc. “Sang bên đó làm công nhân cơ khí nên chẳng liên quan gì đến bằng ĐH. Giờ bằng ĐH của cả hai đứa vẫn nằm im trong rương gỗ. Giá như lúc đó, hướng cho chúng đi học nghề, học những ngành phù hợp với nhu cầu xã hội thì chắc cũng không đến nỗi...”, ông Cương tiếc nuối.

 

Lệch pha trong giáo dục hướng nghiệp

Được định hướng nghề nghiệp tốt giúp bạn không phải gặp những tình huống khó khăn sau khi tốt nghiệp

Hình minh họa, nguồn Internet

Với học lực trung bình khá, tốt nghiệp THPT, Nguyễn Phương Nguyên (Thanh Chương) được bố mẹ động viên thi vào trung cấp Địa chính với hi vọng có ông chú làm trong nghề sẽ lo “đầu ra”. Nộp hồ sơ xét tuyển trong khi em chẳng mường tượng ngành mình học sẽ đào tạo cái gì, ra trường sẽ làm công việc gì và công việc đó có phù hợp với khả năng, sức khỏe của mình hay không? “Vào học được  một thời gian, em dần nhận ra thực chất cái ngành mà em đang học (Đo đạc, trắc địa bản đồ) không hề phù hợp với khả năng và hoàn cảnh của mình.

Chán nản, thất vọng nhưng lúc đó chẳng đủ can đảm để bỏ cuộc. Và thế là "đến hẹn lại lên, sau 2 năm em tốt nghiệp ra trường...”. Nhưng không may, ông chú chuyển ngành nên chẳng giúp được gì, cầm tấm bằng trong tay gõ cửa này sang cửa khác và đều bị từ chối. Ròng rã 3 năm trời, Phương đã làm đủ mọi việc từ chạy bàn đến nhân viên giao hàng để có tiền trụ lại ở thành phố chờ cơ hội.

Hiện em đang làm quản đốc phân xưởng may, lương tháng 5 triệu đồng và coi như ổn định. “Có một điều nghịch lý là công việc mà em đã làm không hề liên quan gì đến những kiến thức chuyên môn mà em đã học. Sau ngần ấy thời gian không dùng đến kiến thức đã học, nên bây giờ trong đầu cũng chẳng còn gì cả... Giá như ngày đó em biết lượng sức mình đi học nghề thì bây giờ chắc đã không khỏi vừa đi làm, vừa học việc như thế này”, Nguyên chia sẻ.

Tốt nghiệp đại học và không tìm được việc làm ....

Những trường hợp như Ngọc, Ngà, Nguyên không phải là hiếm. Tôi đã gặp không ít những "cử nhân" sống lay lắt nơi thành phố với những lời than vãn mà mới nghe tưởng chừng như vô lý, "giá như mình không học đại học có khi lại hay". Cô bạn tôi, tốt nghiệp Đại học Luật từ năm 2006, vậy mà từ đó đến nay vẫn trung thành với công việc "nhân viên bán giày". Hay anh bạn học cùng Trường Đại học Văn hóa với tôi, tốt nghiệp năm năm nay mà đến giờ anh vẫn chỉ là nhân viên chạy quảng cáo...

Lệch pha giữa Cung - Cầu: Cần một giải pháp đồng bộ

Hàng năm, sau kỳ thi ĐH, CĐ, hàng trăm ngàn tân sinh viên nhập học và sau 4, 5 năm từng ấy sinh viên tốt nghiệp ra trường, nhưng trong số đó rất ít người tìm được việc làm theo đúng ngành nghề đã học, số nữa trái ngành, số còn lại thất nghiệp. Trong lúc đó, trên địa bàn tỉnh, các khu công nghiệp đang cần lượng lớn lao động có tay nghề cơ khí, công nghệ ô tô, điện lạnh, điện công nghiệp...; các trang trại, gia trại cần những người có nghiệp vụ về thủy sản, thú y, nông lâm nhưng rất khó để tuyển dụng.

Xu hướng chọn ngành theo cảm tính và bỏ qua những ngành xã hội đang cần

Từ đó có thể thấy, giữa “cung” và “cầu” có sự lệch pha. Học sinh sau tốt nghiệp THPT đổ xô thi vào ĐH, CĐ, chọn những ngành cho là “sang”, “hái ra tiền” như: kinh tế, tài chính ngân hàng, quản lý, quản trị mà bỏ qua những ngành xã hội cần như nông - lâm - ngư, cơ khí, công nghệ. Đặc biệt, những năm gần đây, các trường trung cấp nghề rất khó tuyển sinh, ít có trường nào tuyển đủ chỉ tiêu được giao. Theo thống kê sơ bộ, năm 2011, Trường Trung cấp Nghề Kỹ thuật công - nông nghiệp Yên Thành chỉ tuyển được 60% chỉ tiêu; Trường Trung cấp nghề KT-KT Công nghiệp Vinh chỉ tuyển được 40% chỉ tiêu...

Vậy nguyên nhân nào dẫn đến thực trạng đó?

Trước hết đó là do tâm lý coi trọng bằng cấp của phụ huynh, học sinh và xã hội. Và nguyên nhân sâu xa nhất là do hạn chế trong việc nhận thức về nghề nghiệp. Các tiết hướng nghiệp dạy nghề ở các trường THPT chỉ mới dừng lại ở việc giới thiệu các trường đào tạo theo từng ngành học; khối học, năng lực học của học sinh mà chưa có sự định hướng cụ thể, giới thiệu về nghề nghiệp, việc làm sau khi học sinh tốt nghiệp các ngành, nghề đã học. Học sinh rất mù mờ về cơ hội việc làm, về ngành nghề mình theo học.

 

Mặt khác, các trường nghề hiện nay chưa tạo dựng được cho mình một thương hiệu, một thế mạnh riêng. Ngoài số ít các trường có uy tín như CĐ Nghề Việt Hàn, CĐ Nghề Việt Đức, các trường ĐH, CĐ, TCCN tham gia dạy nghề thì đa phần các trường nghề còn lại chưa có sự đầu tư thích đáng về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, do đó chất lượng đào tạo chưa cao. Đó cũng là một nguyên nhân làm cho học sinh ngại chọn trường nghề.

 

Bên cạnh đó, thực trạng các trường ĐH, CĐ, TCCN hiện nay đang đào tạo một cách tràn lan, chưa chú trọng đến chất lượng đầu ra, chưa quan tâm đến những nghề xã hội cần, chưa tạo được mối liên kết giữa nhà trường- cơ quan tuyển dụng, giữa đào tạo và việc làm sau đào tạo còn lỏng lẻo nên dẫn đến cung cầu lệch pha, nên sau tốt nghiệp sinh viên thất nghiệp nhiều.

Thực trạng đáng cảnh báo trong giới trẻ hiện nay

Nhận thức lệch lạc và thiếu định hướng về nghề nghiệp đang là thực trạng đáng cảnh báo trong giới trẻ hiện nay. Để triển khai đồng bộ và có hiệu quả công tác giải quyết việc làm cho thanh niên, trước hết, các cấp, các ngành cần phải làm tốt công tác tuyên truyền vận động, định hướng phân luồng học sinh từ bậc THCS, giúp họ đánh giá, lựa chọn đúng ngành nghề phù hợp với năng lực của bản thân những công việc phù hợp, xoá bỏ định kiến xem thường việc học nghề trong giới trẻ. Đồng thời, cần có chính sách ưu tiên về cấp đất, miễn giảm các khoản thuế cho các công ty, doanh nghiệp có cam kết, đăng ký tuyển dụng nhiều lao động của địa phương vào làm việc. Về phía các nhà trường, cần đào tạo gắn với nhu cầu xã hội, đào tạo theo địa chỉ của các cơ quan, doanh nghiệp, tạo việc làm ổn định cho sinh viên sau tốt nghiệp.

Xem thêm:  Chọn trường theo định hướng gia đình hay nhu cầu xã hội?

Theo Bộ LĐTBXH

Bấm để theo dõi bình luận về bài viết này trên Facebook của bạn.

Tags

Lệch pha trong giáo dục hướng nghiệp và chọn nghề, hướng nghiệp, giáo dục, tư vấn tuyển sinh

Hỏi & Đáp

Bình luận của bạn

Bấm Like và kết bạn với Kênh tuyển sinh trên Facebook để nhận thông tin tuyển sinh nhanh nhất.

Tiểu học: Không bắt buộc dùng học bạ mới

Theo huớng dẫn thực hiện Thông tư 22 của Sở GD-ĐT TP.HCM đối với tiểu học, Không bắt buộc dùng học bạ mới. Hiệu trưởng cần hết sức chính xác và trách nhiệm khi quyết định việc lên lớp, hoặc ở lại lớp.

 
Chương trình đào tạo Kỹ năng cho sinh viên
Danh sách top ngành và học bổng du học Singapore 2016HOT - Danh sách top ngành và học bổng du học Singapore 2016
Chúng tôi chọn du học Singapore cùng trường ERCHOT - Chúng tôi chọn du học Singapore cùng trường ERC
Đảm bảo vị trí của bạn tại Trường Đại học Quốc tếHOT - Đảm bảo vị trí của bạn tại Trường Đại học Quốc tế
Bùng nổ Du học Canada Visa CES 2016 chương trình Cao đẳngHOT - Bùng nổ Du học Canada Visa CES 2016 chương trình Cao đẳng